وقف كرد ، همچنين مىتوان مالى را براى زندگان و بعد از آنها براى كسانى كه بعداً به دنيا مىآيند وقف نمايد ، مثلًا چيزى را براى اولاد خود وقف كند كه بعد از آنان وقف نوه هاى او باشد و هر دسته‌اى بعد از دسته ديگر از وقف استفاده كند . مسأله 2684 اگر چيزى را بر خودش وقف كند مثل آن كه دكانى را وقف كند كه عايدى آن را ( 1 ) بعد از مرگ او خرج مقبره‌اش نمايند ( 2 ) صحيح نيست . ولى اگر مثلًا مالى را بر فقرا وقف كند و خودش فقير شود ، مىتواند ( 3 ) از منافع وقف استفاده نمايد ( 4 ) ) * ( 1 ) زنجانى : تمام يا قسمتى از عايدى آن را . . ( 2 ) سيستانى : خرج اداى ديون يا استيجار براى عبادات او نمايند . . ( 3 ) اراكى : بنا بر احتياط واجب نمىتواند . . ( 4 ) سيستانى : اگر مثلًا منزلى را براى اسكان فقرا وقف كند و خودش فقير شود ، مىتواند در آن ساكن شود ، و امّا اگر وقف كند كه اجارهء آن را ميان فقرا توزيع كنند و خودش فقير شود گرفتن او از آن مال محلّ اشكال است . مكارم : مسأله هرگاه كسى چيزى را براى خودش وقف كند ( مثل آنكه ملكى را وقف كند كه عايدى آن صرف خودش شود ، يا بعد از مرگ او خرج مقبره‌اش نمايند ) صحيح نيست ، ولى اگر مثلًا مدرسه يا مزرعه‌اى را وقف بر طلاب كند و خودش طلبه باشد ، مىتواند مانند سايرين از منافع وقف استفاده نمايد . مسأله 2685 اگر براى چيزى كه وقف كرده متولَّى معين كند بايد مطابق قرارداد او رفتار نمايد . و اگر معين نكند ( 1 ) ، چنانچه بر افراد مخصوصى مثلًا بر اولاد خود وقف كرده باشد ( 2 ) ( راجع به چيزهايى كه مربوط به مصلحت وقف است كه در نفع بردن طبقات بعد نيز دخالت دارد اختيار با حاكم شرع است و راجع به چيزهايى كه مربوط به نفع بردن طبقهء موجود است ( 3 ) ) اگر آنها بالغ باشند ، اختيار با خود آنان است و اگر بالغ نباشند ، اختيار با ولىّ ايشان است و براى استفادهء از وقف اجازهء حاكم شرع لازم نيست . ) * ( 1 ) مكارم : اگر از قبيل اوقاف عامّه ( مانند مسجد و مدرسه ) باشد تعيين متولَّى وظيفهء حاكم شرع است و اگر وقف خاص باشد ( مانند ملكى كه وقف بر اولاد است ) ، در مورد كارهايى كه مربوط به مصلحت وقف و منفعت طبقات بعد مىباشد ، احتياط آن است كه نسل موجود و حاكم شرع با موافقت يكديگر تعيين متولَّى كنند و اگر تنها مربوط به منافع طبقهء موجود است اختيار آن با خود آنهاست در صورتى كه بالغ باشند ؛ و اگر بالغ نباشند اختيار با ولىّ آنهاست . ( 2 ) خوئى ، سيستانى : اختيار ( سيستانى : در استفاده از آن ) با خود آنان است و اگر بالغ نباشند ، اختيار با ولىّ ايشان است و براى استفاده از وقف اجازه حاكم شرع لازم نيست ( سيستانى : ولى براى آنچه مصلحت وقف يا مصلحت نسلهاى آينده است مثل تعمير كردن وقف و اجاره دادن آن به نفع طبقات بعدى اختيار با حاكم شرع است ) . زنجانى : و آنها بالغ و عاقل باشند و سفيه نباشند اختيار با خود آنان است و اگر نابالغ يا ديوانه